System kaucyjny, obowiązujący w Polsce od 1 października 2025 r., miał zwiększyć poziom recyklingu i ograniczyć liczbę odpadów opakowaniowych. Konsumenci płacą dziś 0,50 zł kaucji za butelki PET do 3 l i puszki oraz 1 zł za jednorazowe butelki szklane do 1,5 l, a pieniądze odzyskują po zwrocie opakowań w sklepach i butelkomatach.
Coraz częściej pojawiają się jednak sygnały, że nowy system wpływa także na opłaty za odbiór odpadów. Przykładem jest gmina Kobiór, która od stycznia 2026 r. wprowadziła stawkę 39 zł miesięcznie od osoby. Władze samorządowe wprost wskazują, że powodem podwyżki jest odpływ najcenniejszych surowców – przede wszystkim plastiku i metalu – z gminnego systemu gospodarowania odpadami do systemu kaucyjnego.
Dotychczas sprzedaż tych frakcji pozwalała częściowo bilansować koszty odbioru śmieci. Obecnie firmy komunalne tracą przychody z surowców, co przekłada się na wyższe ceny za zagospodarowanie pozostałych odpadów. W efekcie mieszkańcy mogą odczuwać podwójne obciążenie: płacą kaucję przy zakupie napojów i jednocześnie więcej za wywóz śmieci.
Samorządy sygnalizują, że bez skoordynowania systemu kaucyjnego z mechanizmami rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP) podobne podwyżki mogą pojawić się także w innych gminach. Choć model kaucyjny ma potencjał ekologiczny i sprawdza się w wielu krajach Europy, w Polsce jego wdrożenie zaczyna rodzić realne wyzwania finansowe dla lokalnych budżetów i mieszkańców.